Op deze pagina leest u in welke situaties een gedwongen opname met een Inbewaringstelling (IBS) mogelijk is. Ook leest u hier hoe de aanvraagprocedure van een IBS verloopt, wat uw rechten zijn en hoe een IBS kan worden opgeheven.

Gedwongen opname
Volgens de wet zijn er drie manieren om gedwongen te worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis:

• met een Inbewaringstelling (IBS). Dit is een spoedprocedure, waarbij de rechter binnen enkele dagen na opname toetst of aan de voorwaarden voor een IBS is voldaan.
• met een Rechterlijke Machtiging (RM) op vordering van de officier van justitie en op verzoek van uw echtgenoot, ouders, bepaalde bloedverwanten, voogd of curator.
• met een Rechterlijke Machtiging op uw verzoek.
  

Wat is een IBS
IBS is een spoedprocedure om u in een psychiatrisch ziekenhuis op te nemen zonder dat u dat wilt. Het kan ook gebeuren dat een vrijwillige opname wordt veranderd in een gedwongen opname. Een IBS kan alleen onder de volgende voorwaarden:

• u lijdt aan een psychische stoornis en u veroorzaakt een onmiddellijk dreigend gevaar voor uzelf of anderen;
• er is waarschijnlijk een verband tussen uw stoornis en het gevaar;
• u bent niet vrijwillig bereid tot opname;
• de dreiging van gevaar is zo dringend dat een uitspraak van de rechter niet kan worden afgewacht;
• het gevaar kan niet op een andere manier, buiten een psychiatrisch ziekenhuis worden afgewend.
  

De procedure
De burgemeester van de gemeente waar u verblijft stelt u in bewaring. Dat doet hij na overleg met de psychiater die u heeft onderzocht en die een geneeskundige verklaring heeft opgesteld. Dit mag geen behandelend psychiater zijn. De burgemeester tekent de beschikking voor de inbewaringstelling als blijkt dat de IBS nodig is en brengt de volgende personen op de hoogte:

• de officier van justitie;
• de dienstdoende advocaat;
• de inspecteur voor de gezondheidszorg.

Uit de geneeskundige verklaring moet blijken dat een IBS noodzakelijk is. Bent u nog niet opgenomen, dan schrijft een psychiater bij wie u niet in behandeling bent deze verklaring.

Een IBS moet direct uitgevoerd worden. Zowel de geneeskundige verklaring als de verklaring van de burgemeester mogen niet ouder zijn dan één dag. U wordt dus binnen één dag opgenomen.

Nadat u bent opgenomen, stuurt de burgemeester zijn verklaring samen met de geneeskundige verklaring naar de officier van justitie. Deze legt de stukken voor aan de rechter.

Uw naaste familie of relaties, of uw wettelijk vertegenwoordiger worden na uw opname schriftelijk daarvan in kennis gesteld door het hoofd patiëntenzorg.

De rechter oordeelt na opname of voortzetting van de IBS nodig is. Voordat hij die beslissing neemt, moet hij u horen. Dit gebeurt binnen drie werkdagen, gerekend vanaf de dag na het instellen van de vordering tot IBS. Tijdens dit gesprek krijgt u hulp van een advocaat.

U heeft direct na opname recht op:

• bijstand van de patiëntenvertrouwenspersoon;
• bijstand van de advocaat die u is toegewezen;
• (binnen drie werkdagen) een gesprek met de rechter.

Duur van een IBS
Tussen uw opname en het besluit tot voortzetting van de IBS kunnen ongeveer enkele dagen zitten. Vanaf het besluit tot voortzetting is een IBS drie weken geldig. Daarna is verlenging niet mogelijk. Vindt uw psychiater dat u het UCP nog niet kunt verlaten, dan moet hij moet een rechterlijke machtiging aanvragen. De IBS duurt in dat geval tot de rechterlijke machtiging begint. Dat kan ten hoogste drie weken later zijn. Meer informatie over een rechterlijke machtiging vindt u via het rechter keuzemenu.

Gevolgen van een IBS
Als u met een IBS bent opgenomen, heeft dat gevolgen voor uw rechtspositie. U mag het UCP bijvoorbeeld niet verlaten. Gaat u toch weg, dan kan het UCP u terughalen met hulp van de politie. Ook kunt u in bepaalde gevallen geconfronteerd worden met verder beperkende maatregelen als vrijheidsbeperking tot de afdeling, afzondering, separatie of medicatie onder dwang. Meer informatie over uw rechten leest u via het rechter keuzemenu.

Beschikking over geld
Als u met een IBS bent opgenomen, kunt u over uw eigen geld beschikken. Ook mag u uw eigen goederen beheren. Er zijn echter enkele wettelijke uitzonderingen:

• Bij een onderbewindstelling bent u niet bevoegd uw geld te beheren. De kantonrechter wijst een bewindvoeder aan die uw geld voor u beheert. Meestal is dit iemand uit uw naaste omgeving. U heeft toestemming van uw bewindvoerder nodig als u bijvoorbeeld dure dingen wilt kopen, of een hypotheek wilt afsluiten.
• Bij een ondercuratelestelling bent u handelingsonbekwaam. Dit houdt in dat de rechter een curator en een toeziend curator aanwijst die u vertegenwoordigen. U heeft voor al uw handelingen toestemming van uw curator nodig.

Meer informatie over onderbewindstelling en ondercuratelestelling vindt u in brochures van Postbus 51. De site van Postbus 51 bereikt u via de link onder aan deze pagina.

Opheffing IBS
U kunt een IBS op verschillende manieren laten opheffen:

• U vraagt (via uw psychiater) aan het hoofd patiëntenzorg om uw ontslag uit het UCP.
• U vraagt de rechter de IBS niet voort te zetten. Dit kunt u doen op het moment dat de rechter met u komt praten. Tijdens dit gesprek krijgt u bijstand van een advocaat.

Meer informatie
Meer informatie over een gedwongen opname en over patiëntenrechten vindt u via het rechter keuzemenu. U kunt voor meer informatie ook bellen naar de Balie van het UCP, telefoon (050) 361 88 80.

Links
Postbus 51